Aanbesteding en toegankelijkheid

Laatst bijgewerkt: 20 January 2026
Status: concept

Tips voor overheden

Bronnen

• Gearchiveerde pagina Kennisbank Digitoegankelijk
• VNG: Factsheet inkoop Digitale Toegankelijkheid
• In artikel 6 van de GIBIT voorwaarden van de ICT-Kwaliteitsnormen staat digitale toegankelijkheid benoemd, zegt de VNG. Ik heb het niet gevonden in de versie waarnaartoe wordt gelinkt.
• Wat moet je doen als inkoper

Tips

• Vereiste toegepaste standaard: EN 301 549
  • Dit betreft de huidige versie en bij aanbesteding alleniuwe versies die dan actuel zijn
  • In het algemeen zal een nieuw versie van EN 301 549 inwerkingtreden na 6 maanden. Daarna zal de oude versie nog 6 maanden naast de nieuwe versie toepasbaar zijn.
  • Zie ook Artikel 3, Lid 1 van Besluit digital toegankelijkheid overheid
• Haal complexiteit uit de uitvraag. Maak de uitvraag eenvoudig begrijpbaar.
• Focus niet op het eindresultaat (website die voldoet) maar focus op het proces.
• Zaken die je over de opdrachtnemer zou willen weten:
  • Hoe ziet het proces eruit om toegankelijk te bouwen?
  • Hoe overwinnen ze een moeilijk toegankelijkheidsprobleem?
  • Welk toegankelijkheidsexpertise hebben ze in huis of hoe halen ze deze expertise in huis?
  • Hoe wordt de expert bij het project betrokken?
  • Heeft de opdrachtnemer eerder toegankelijk gebouwd? (bewijs)
  • Op welke punten zal nog aan toegankelijkheid gewerkt moeten worden en hoe pakt de opdrachtnemer dit op?
• Bij gebruik van bestaande systemen:
  • Hoe toegankelijk is het systeem in de basis?
  • Is er een overzicht van de openstaande issues? Zie toelichting Toegankelijkheidsproblemen bij bestaande problemen.
• Goede leveranciers houden je op de hoogte als ze tegen toegankelijkheidsproblemen aan lopen.
• Als een leverancier gebruik maakt van open source, vraag dan ook in hoeverre ze een bijdrage leveren aan het beter maken van het open source systeem.
• Beschrijf hoe je om wilt gaan met de uitzonderingen. Deze uitzonderingen zijn 10 jaar geleden vastgesteld. Inmiddels zijn technieken zodanig verbeterd dat togankelijkheid haalbaarder is.
• Voer tijdens de het hele traject steekproefsgewijs controles uit.
  • Goede momenten zijn de tussenproducten zoals het visuele design, prototype, eerste werkende versies, enz.
  • Betrek er mensen bij met verschillende soorten beperkingen.
• Regel bij oplevering dat er een onderzoek naar de toegankelijkheid is uitgevoerd. Een rapport waarbij het eindproduct geen bevindingen bevat is onderdeel van de oplevering. Je kunt het onderzoek zelf regelen of door de opdrachtnemer laten regelen. Spreek dan wel af dat een onafhankelijke partij het onderzoek uitvoert.
• Regel een garantie dat gebreken in de eerste periode gratis worden opgelost.
• Bedenk alvast welke stappen doorlopen worden als een nieuwe versie van EN 301 549 verschijnt.

Toegankelijkheidsproblemen bij bestaand systeem

Informatie over toegankelijkheidsproblemen kan je soms zelf terugvinden:

• Bij open source is de broncode beschikbaar. In systemen zoals Github kun je bij de broncode ook de issues vinden. Bestudeer hoer er omgegaan wordt met toegankelijkheidsproblemen.
• Bij gesloten source kun je zoeken naar zogenaamde VPAT's, Voluntary Product Accessibility Template. Een standaad document waarin een leverancier kan beschrijven hoe toegankelijk hun product is.
• Kijk in het toegankelijkheidsverklaringregister naar de verklaringen van websites die met hetzelfde systeem zijn gebouwd. (Alleen mogelijk als je weet welke websites dat zijn)
• Een toegankelijk CMS of ander systeem hoeft niet te betekenen dat het ontwikkelde eindproduct toegankelijk is.

Vereisten in de toekomst

EN 301 549 bevat een set van richtlijnen voor digitale producten waaronder websites, mobiele apps en software. Deze set voor websites en apps bevat niveau AA van WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) en een set van extra regels. In Nederland hebben we met de huidige versie van EN 301 549 (versie V3.x) gekozen om enkel op de WCAG-richtlijnen te controleren. Reden is dat de extra set richtlijnen geen uitgebreide beschrijving bevat op basis waarvan je kunt meten of je aan de richtlijn voldoet.

In 2026 staat EN 301 549 V4.1.1 gepland. In deze versie krijgen de extra EN 301 549-richtlijnen wel een uitgebreide beschrijving. Daarmee kun je de betreffende richtlijn bete begrijpen en weet je hoe je de toegankelijkheid kunt meten. Iedereen die met de richtlijnen aan de slag moet gaan kan nagaan hoe deze toe te passen.