Digitale toegankelijkheid in Nederland

Hoe is de toegankelijkheid geregeld per sector?

Overheid

  • juni 2022 - review van het directief (EU)
  • 12 februari 2022 - de toegevoegde richtlijnen in EN 301 549 gaan in. Zie Publicatieblad L 289 van de EU. Hierin staat "Om betrokkenen voldoende tijd te geven om zich voor te bereiden op de toepassing van de geharmoniseerde norm EN 301 549 v3.2.1 (2021-03) moet de intrekking van de geharmoniseerde norm EN 301 549 v2.1.2 worden uitgesteld."
    Lees EN 301 549 v3.2.1 goed. Voor mobiel zijn 33 meetpunten die niet in WCAG 2.1 zitten. Voorbeelden: functies van authoringtools (EN 301 549 hoofdstuk 11), videospelermogelijkheden (hoofdstuk 7) en biometrie (hoofdstuk 5). De eisen staan vermeld in Tabel A.1 voor web content en Tabel A.2 voor mobiel.
  • december 2021 - EU monitor, EU deelnemers moeten rapporteren (The Netherlands: 12 points, La Hollande: douze points?)
  • 23 juni 2021 - Mobiele apps moeten voldoen
  • 22 april 2021 - start Kamercommissie voor Digitale Zaken
  • 23 september 2020 - Websites moeten voldoen. Dat betekent dat minimaal de toegankelijkheidsverklaring op orde moet zijn.
  • 23 september 2019 - Extranetten en intranetten moeten voldoen. Alleen die op of na deze datum ingrijpend zijn aangepast. Het gaat om applicaties die door een beperkte groep wordt gebruikt en die via http/https werken. Dus geen op de computer geïnstalleerde applicaties.
  • 1 juli 2018 - Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid hierin is EN 301 549 opgenomen, met inmiddels WCAG 2.1. Dit tijdelijk besluit is er in afwachting van de Wet Digitale Overheid.
  • 7 december 2016 - webrichtlijnen is stilletjes gedeletet. Dat betekent dat veel website vanaf die dag een Waarmerk drempelvrij.nl met 3 sterren hadden die voldoen aan een niet-bestaande standaard.
  • oktober 2016 - eis wordt EN 301 549 (toen nog versie 1.1.2 en bedoeld als aanbestedingsdocument).
    Deze verplichting bevat WCAG 2.0, waarmee de universele regels uit de webrichtlijnen komen te vervallen. Er is wel een uitbreiding naar apps en intranetten.
  • 26 oktober 2016 - richtlijn 2016/2102 van het Europese parlement en de raad.
  • juli 2011 - update Webrichtlijnen naar versie 2.
    Deze verplichting is WCAG 2.0 én een aantal universele richtlijnen. Er is een tijdelijke overbrugging van versie 1 naar 2.

De weg naar wetgeving

  • https://www.internetconsultatie.nl/wetgdi/details
  • https://wetten.overheid.nl/BWBR0040936/2018-07-01
  • https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/detail?id=2018Z11914&dossier=34972
  • https://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/34972_wet_digitale_overheid

Alle versies van EN 301 549. De pdf's met een 'p' achter het versienummer in de bestandsnaam zijn de definitieve versies; Pdf's met een 'a' zijn draft-versies.

Tot oktober 2016 geldt:

  • Rijksoverheid
    • 31 december 2010 - Conform Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites moeten alle rijksoverheidswebsites voldoen aan de Webrichtlijnen (versie 1)
    • 7 juli 2006 - Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites
  • Overige overheden
    • 1 januari 2015 - implementatieagenda voor dienstverlening en e-overheid (i-NUP): resultaatverplichting volledig webrichtlijnen
    • 31 december 2012 - implementatieagenda voor dienstverlening en e-overheid (i-NUP): resultaatverplichting Waarmerk Drempelvrij zonder sterren (=WCAG niveau A)
    • 31 oktober 2010 - via het NUP (Nationaal Uitvoeringsprogramma) moeten alle overheden voldoen aan de webrichtlijnen

Welke organisaties vallen onder de Wet Digitale Overheid (WDO)?

Zelf hanteer ik de volgende regels (don't do this at home):

  • Afzender is een overheidsorganisatie (bijvoorbeeld logo prominent op homepage).
  • Website of webapplicatie is onderdeel van een (belangrijke) taak/proces van de overheid.
  • Organisatie geeft zelf aan dat het onderdeel is van.

Ooit was er sprake dat Rechtspersonen met een wettelijke taak (rwt) onder deze wet zouden vallen. Die lijst is het niet geworden. Een aantal organisaties vallen buiten deze wetgeving.

Wie moeten er dan wel voldoen?

  • Alle staats-, regionale of lokale overheidsinstanties die vermeld worden op almanak.overheid.nl
  • Samenwerkingsverbanden die bestaan uit een of meer overheidsinstanties of publiekrechtelijke instellingen.
  • Publiekrechtelijke instellingen; Sectoren die buiten deze wetgeving vallen zijn:
    • vervoer,
    • energie,
    • gas,
    • water,
    • post,
    • ngo's (niet-gouvernementele organisaties),
    • scholen,
    • kinderdagverblijven,
    • crèches,
    • publieke omroep en
    • content, zoals reproducties van stukken uit erfgoedcollecties.

Lijst uit EU-richtlijn (2014/24/EU 01-01-2020)

  • Ministerie van Algemene Zaken
  • Bestuursdepartement
  • Bureau van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
  • Rijksvoorlichtingsdienst
  • Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
  • Bestuursdepartement
  • Centrale Archiefselectiedienst (CAS)
  • Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD)
  • Agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR)
  • Agentschap Korps Landelijke Politiediensten
  • Ministerie van Buitenlandse Zaken
  • Directoraat-generaal Regiobeleid en Consulaire Zaken (DGRC)
  • Directoraat-generaal Politieke Zaken (DGPZ)
  • Directoraat-generaal Internationale Samenwerking (DGIS)
  • Directoraat-generaal Europese Samenwerking (DGES)
  • Centrum tot Bevordering van de Import uit Ontwikkelingslanden (CBI)
  • Centrale diensten ressorterend onder S/PlvS (Support services falling under the Secretary-general and Deputy Secretary-general)
  • Buitenlandse Posten (ieder afzonderlijk)
  • Ministerie van Defensie — (Ministry of Defence)
  • Bestuursdepartement
  • Commando Diensten Centra (CDC)
  • Defensie Telematica Organisatie (DTO)
  • Centrale directie van de Defensie Vastgoed Dienst
  • De afzonderlijke regionale directies van de Defensie Vastgoed Dienst
  • Defensie Materieel Organisatie (DMO)
  • Landelijk Bevoorradingsbedrijf van de Defensie Materieel Organisatie
  • Logistiek Centrum van de Defensie Materieel Organisatie
  • Marinebedrijf van de Defensie Materieel Organisatie
  • Defensie Pijpleiding Organisatie (DPO)
  • Ministerie van Economische Zaken
  • Bestuursdepartement
  • Centraal Planbureau (CPB)
  • SenterNovem
  • Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)
  • Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa)
  • Economische Voorlichtingsdienst (EVD)
  • Agentschap Telecom
  • Kenniscentrum Professioneel & Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers (PIANOo)
  • Regiebureau Inkoop Rijksoverheid
  • Octrooicentrum Nederland
  • Consumentenautoriteit
  • Ministerie van Financiën
  • Bestuursdepartement
  • Belastingdienst Automatiseringscentrum
  • Belastingdienst
  • de afzonderlijke Directies der Rijksbelastingen (the various Divisions of the Tax and Customs Administration throughout the Netherlands)
  • Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (incl. Economische Controle dienst (ECD))
  • Belastingdienst Opleidingen
  • Dienst der Domeinen
  • Ministerie van Justitie
  • Bestuursdepartement
  • Dienst Justitiële Inrichtingen
  • Raad voor de Kinderbescherming
  • Centraal Justitie Incasso Bureau
  • Openbaar Ministerie
  • Immigratie en Naturalisatiedienst
  • Nederlands Forensisch Instituut
  • Dienst Terugkeer & Vertrek
  • Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
  • Bestuursdepartement
  • Dienst Regelingen (DR)
  • Agentschap Plantenziektenkundige Dienst (PD)
  • Algemene Inspectiedienst (AID)
  • Dienst Landelijk Gebied (DLG)
  • Voedsel en Waren Autoriteit (VWA)
  • Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
  • Bestuursdepartement
  • Inspectie van het Onderwijs
  • Erfgoedinspectie
  • Centrale Financiën Instellingen
  • Nationaal Archief
  • Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid
  • Onderwijsraad
  • Raad voor Cultuur
  • Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
  • Bestuursdepartement
  • Inspectie Werk en Inkomen
  • Agentschap SZW
  • Ministerie van Verkeer en Waterstaat
  • Bestuursdepartement
  • Directoraat-Generaal Transport en Luchtvaart
  • Directoraat-generaal Personenvervoer
  • Directoraat-generaal Water
  • Centrale diensten (Central Services)
  • Shared services Organisatie Verkeer en Watersaat
  • Koninklijke Nederlandse Meteorologisch Instituut KNMI
  • Rijkswaterstaat, Bestuur
  • De afzonderlijke regionale Diensten van Rijkswaterstaat (Each individual regional service of the Directorate-general of Public Works and Water Management)
  • De afzonderlijke specialistische diensten van Rijkswaterstaat (Each individual specialist service of the Directorate-general of Public Works and Water Management)
  • Adviesdienst Geo-Informatie en ICT
  • Adviesdienst Verkeer en Vervoer (AVV)
  • Bouwdienst
  • Corporate Dienst
  • Data ICT Dienst
  • Dienst Verkeer en Scheepvaart
  • Dienst Weg- en Waterbouwkunde (DWW)
  • Rijksinstituut voor Kunst en Zee (RIKZ)
  • Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA)
  • Waterdienst
  • Inspectie Verkeer en Waterstaat, Hoofddirectie
  • Port state Control
  • Directie Toezichtontwikkeling Communicatie en Onderzoek (TCO)
  • Toezichthouder Beheer Eenheid Lucht
  • Toezichthouder Beheer Eenheid Water
  • Toezichthouder Beheer Eenheid Land
  • Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
  • Bestuursdepartement
  • Directoraat-generaal Wonen, Wijken en Integratie
  • Directoraat-generaal Ruimte
  • Directoraat-general Milieubeheer
  • Rijksgebouwendienst
  • VROM Inspectie
  • Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
  • Bestuursdepartement
  • Inspectie Gezondheidsbescherming, Waren en Veterinaire Zaken
  • Inspectie Gezondheidszorg
  • Inspectie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming
  • Rijksinstituut voor de Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
  • Sociaal en Cultureel Planbureau
  • Agentschap t.b.v. het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen
  • Tweede Kamer der Staten-Generaal
  • Eerste Kamer der Staten-Generaal
  • Raad van State
  • Algemene Rekenkamer
  • Nationale Ombudsman
  • Kanselarij der Nederlandse Orden
  • Kabinet der Koningin
  • Raad voor de rechtspraak en de Rechtbanken

Onderwijs

Ofschoon je onderwijs zou kunnen scharen onder rechtspersonen met een wettelijke taak, valt onderwijs niet onder de Wet Digitale Overheid waarin Digitoegankelijk is opgenomen. Rond 2016 was daar veel verwarring over. Ook al omdat sommige Europese lidstaten zoals Frankrijk, Zweden en Griekenland onderwijs wel meenemen onder de Europese richtlijn.

De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) bevat een norm voor algemene toegankelijkheid. Die is van toepassing op scholen.

Hoger onderwijs

De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) is een kwaliteitszorgorganisatie die op deskundige en onafhankelijke wijze de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen borgt. Een van de standaarden luidt:

De instelling verwezenlijkt de onderwijsvisie op doeltreffende wijze, blijkend uit passende beleidsacties en -processen met name op het gebied van personeel, toetsing, voorzieningen, en studenten met een functiebeperking.

De onderwijsvisie is adequaat vertaald naar concrete beleidsacties en -processen. De instelling kent processen voor ontwerp, erkenning en borging van de kwaliteit van opleidingen in overeenstemming met de ESG en toont de werking en toepassing van deze processen aan op basis van een track record. Studenten en medewerkers zijn mede-eigenaar van het beleid en dragen vanuit de gezamenlijke visie bij aan de realisatie ervan. Uit die betrokkenheid blijkt de realisatie van de beoogde kwaliteitscultuur van de instelling.

De uitvoering is in overeenstemming met de visie: personeel, toetsing en voorzieningen bevorderen de toegankelijkheid en studeerbaarheid van het onderwijs.

Zorg

Op 10 december 2019 heeft het Informatieberaad Zorg besloten de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) toe te laten tot het duurzaam informatiestelsel. Onder dit informatiestelsel worden alle afspraken en voorzieningen verstaan die zorgbreed moeten worden ingevoerd, voor een veilige, digitale en eenduidige informatievoorziening in de zorg. Denk hierbij onder andere aan de standaarden die nodig zijn om gegevensuitwisseling tussen ziekenhuizen en tussen een ziekenhuis en de patiënt mogelijk te maken.

Met het besluit van het Informatieberaad hebben zorgaanbieders, zorgverzekeraars en VWS uitgesproken dat digitale zorginformatie voor iedereen bruikbaar moet zijn. Zorginstellingen en verzekeraars gaan hiertoe hun ICT-leveranciers vragen om bij het realiseren en onderhouden van apps en websites aan te sluiten bij de WCAG.

Er is geen aparte wetgeving voor de zorg, zoals we die bij bijvoorbeeld de overheid kennen.

Banken

Vanaf 28 juni 2025 is er de Europese toegankelijkheidswet waar diensten van banken ook onder zullen vallen.

Verzekeraars

Webshops

Vanaf 28 juni 2025 is er de Europese toegankelijkheidswet waar Webshops ook onder zullen vallen.

Openbaar vervoer

Vanaf 28 juni 2025 is er de Europese toegankelijkheidswet waar websites, mobiele diensten, elektronische tickets en informatie van en over openbaar vervoer ook onder zullen vallen.

Omroepen

Ondertiteling

Geluidsspoor

Ik heb nog geen regels gezien ten aanzien van audiodescriptie, een extra geluidsspoor dat vertelt wat er in beeld gebeurt.

Audiovisuele mediadiensten

Europese toegankelijkheidswet

  • Uiterlijk 28 juni 2022 moet de Europese Toegankelijkheidsakte omgezet zijn in nationale wetgeving in de EU-landen.
  • De EU-landen moeten de maatregelen vanaf 28 juni 2025 toepassen.
  • Stand van zaken op 30-10-2020: Niet op schema
  • Op Tweede Kamer punt nl zijn stukken onvindbaar, dooie links
  • Status 17-11-2020 op EersteKamer.nl
  • Er is een Commissie voor Digitale Zaken van de Tweede Kamer. Binnen haar taakafbakening wordt toegankelijkheid niet exliciet genoemd.

Deze wet komt voort uit de Europese Toegankelijkheidsakte: EU Directive op de website van EUR-Lex van 7 juni 2019. Op YouTube staat een Engelstalige video hierover: European Accessibility Act: Better access for the disabled

  • Producten
    • computers en besturingssystemen;
    • betaalterminals en bepaalde zelfbedieningsterminals zoals geldautomaten, ticketautomaten en incheckautomaten, en interactieve informatieverstrekkende zelfbedieningsterminals;
    • smartphones en andere apparatuur voor toegang tot telecommunicatiediensten;
    • tv-apparatuur met digitale televisiediensten;
    • e-readers.
  • Diensten
    • telefoondiensten;
    • diensten die toegang verlenen tot audiovisuele mediadiensten;
    • bepaalde elementen van vervoer per vliegtuig, bus, trein en over water, zoals websites, mobiele diensten, elektronische tickets en informatie;
    • bankdiensten voor consumenten;
    • e-boeken;
    • e-handel;
    • het beantwoorden van noodoproepen via het gemeenschappelijk Europees noodnummer 112.

Zie De toegankelijkheid van producten en diensten op de website van EUR-Lex.

Buitenland

EU-landen

Eenduidige regels voor overheden zijn vastgelegd in EN 301 549. Voor onderwijs en/of zorg bepaalt elk land of het onder diezelfde EU-regels meegaat. Ook is er de Europese Accessibility Act, zie Europese toegankelijkheidswet hierboven.

United States

Overige landen en links

Hier wordt nog aan gewerkt

  • EU - Convention on Human Rights
  • UK - Accessible Information Standard
  • UK - Equality Act 2010
  • IRE - Disability Act 2005
  • CA - Canadian Charter on Rights and Freedom
  • CA - Common Look and Feel Standards
  • AUS - Disability Discrimination Act
  • AUS - Australian Human Rights Commission Act